Rozejście mięśni prostych brzucha po ciąży – objawy, jak sprawdzić i ćwiczenia

Rozejście mięśni prostych brzucha (łac. diastasis recti abdominis) to poszerzenie odległości między prawym i lewym mięśniem prostym brzucha, które łączy pasmo tkanki łącznej zwane kresą białą. W ciąży to naturalne przystosowanie: rosnąca macica rozciąga ścianę brzucha, a hormony zmieniają właściwości tkanek. Po porodzie u wielu kobiet odległość między mięśniami zmniejsza się samoistnie, ale u części rozejście utrzymuje się miesiącami.

Jak często występuje rozejście mięśni po ciąży?

W norweskim badaniu, w którym obserwowano 300 kobiet w pierwszej ciąży, rozejście mięśni prostych brzucha stwierdzono u około 60% z nich 6 tygodni po porodzie i u około jednej trzeciej rok po porodzie. Zdecydowana większość przypadków była łagodna. To pokazuje, że rozejście jest częste i nie musi oznaczać problemu, ale warto wiedzieć, kiedy wymaga uwagi.

Objawy rozejścia mięśni prostych brzucha

• „Wybrzuszenie” lub „namiot” wzdłuż linii pośrodkowej brzucha przy siadaniu z leżenia, kaszlu lub podnoszeniu dziecka.
• Zagłębienie nad lub pod pępkiem, w które można wsunąć palce.
• Brzuch, który mimo powrotu do masy ciała sprzed ciąży wygląda na „wypchnięty”.
• Uczucie osłabienia brzucha, trudność z wykonywaniem codziennych czynności wymagających napięcia tułowia.

Rozejściu mogą towarzyszyć dolegliwości z okolicy lędźwiowo-miedniczej lub dna miednicy, ale związek ten nie jest jednoznaczny. Każdy taki objaw warto omówić ze specjalistą, zamiast przypisywać go z góry rozejściu.

Jak sprawdzić rozejście mięśni brzucha? Samodzielny test

1. Połóż się na plecach, ugnij nogi w kolanach, stopy oprzyj o podłoże.
2. Połóż opuszki palców jednej ręki poziomo na linii pośrodkowej brzucha, na wysokości pępka.
3. Zrób wydech i powoli unieś głowę oraz barki, jakbyś chciała spojrzeć na kolana.
4. Wyczuj, ile palców mieści się między brzegami mięśni prostych i jak głęboko się zapadają. Powtórz kilka centymetrów nad i pod pępkiem.

Szerokość dwóch palców lub więcej jest często przyjmowana jako umowna granica rozejścia. Test w domu daje jednak tylko orientację. Równie ważne jak szerokość jest to, czy kresa biała przy napięciu brzucha jest napięta, czy miękka i zapadająca się. Dokładną ocenę, także z pomiarem w obrazie USG mięśni brzucha, wykona fizjoterapeutka.

Ćwiczenia przy rozejściu mięśni prostych brzucha

Badania nie wskazały jednego programu ćwiczeń, który niezawodnie zmniejsza rozejście. W randomizowanym badaniu Gluppe i wsp. czteromiesięczny program ćwiczeń dna miednicy i mięśni brzucha nie zmniejszył częstości rozejścia w porównaniu z grupą bez ćwiczeń. Przeglądy systematyczne oceniają jakość dowodów jako niską. Nie oznacza to, że ćwiczenia nie mają sensu. Pomagają odzyskać siłę i kontrolę tułowia oraz bezpiecznie wrócić do aktywności, a ich dobór warto oprzeć na indywidualnej ocenie.

W fizjoterapii zwykle pracuje się nad:

• oddechem i współpracą przepony z mięśniami brzucha i dna miednicy, od której zaczyna się kontrola tułowia,
• aktywacją mięśnia poprzecznego brzucha i stopniowym zwiększaniem obciążenia,
• ergonomią codziennych czynności: wstawaniem z łóżka przez bok, podnoszeniem dziecka i fotelika, karmieniem,
• stopniowym powrotem do sportu, z kontrolą, czy brzuch nie uwypukla się przy wysiłku.

Kiedy zgłosić się do fizjoterapeutki uroginekologicznej?

• po zakończeniu połogu nadal wyczuwasz wyraźne rozejście lub widzisz „namiot” przy wysiłku,
• odczuwasz ból brzucha, pleców lub miednicy,
• pojawia się nietrzymanie moczu, uczucie ciężkości w kroczu lub inne objawy ze strony dna miednicy,
• planujesz powrót do biegania, skakania lub treningu siłowego,
• planujesz kolejną ciążę i chcesz przygotować do niej mięśnie brzucha i dna miednicy.

Jeśli zauważysz bolesne uwypuklenie w okolicy pępka lub blizny, które nie cofa się w pozycji leżącej, skonsultuj się z lekarzem. Może to wskazywać na przepuklinę.

Jak wygląda ocena w CM Femmemedica?

Na wizycie diagnostyczno-terapeutycznej (45 minut, 200 zł) mgr Joanna Wąsowska pyta o przebieg ciąży i porodu, ocenia postawę, oddech i mięśnie brzucha, a za Twoją zgodą także mięśnie dna miednicy. Podczas terapii manualnej z oceną USG możesz zobaczyć na ekranie, jak pracują Twoje mięśnie, a powtórzone pomiary pokazują postępy terapii. Więcej o zakresie pomocy przeczytasz na stronie fizjoterapii uroginekologicznej.